“We wilden een project uitwerken dat een blijvende impact kon creëren op de ontwikkeling van jongeren”

‘nAFFt’ is het nieuwe creatieve project voor anderstalige nieuwkomers van AFF.  Lucas is de coördinator en overziet ook de vrijwilligerswerking. “Eigenlijk zijn we al begonnen in 2008 met het betrekken van kwetsbare groepen en hebben we hiermee een sociaal georganiseerde organisatie kunnen opbouwen”, vertelt Lucas. 

“In 2023 was het eerste jaartraject voor anderstalige nieuwkomers en mensen op de vlucht. We hebben hen betrokken in de dynamische setting van het festival gegeven om trouw te blijven aan het DNA van onze organisatie”, geeft Lucas mee. “In het asielopvangcentrum zitten sommigen heel de tijd binnen. Ze hebben geen contact met de buitenwereld. Daardoor zagen we dat ze moeilijk aansluiting vonden in de samenleving. Die groep bleef maar groeien en toenemen, nu ook nog altijd relevant met de oorlog in Iran. Heel veel eritreeërs die we nu ook vaak zien”, besluit hij.  

Lucas gaat verder: “We hadden de opportuniteit om hen heel het jaar door bezig te houden met zinvolle vrije tijdsbesteding en geven hen ruimte om daarin te groeien. Een ruimte waarin ze zich thuis voelen en omringd zijn door mensen die ze al kennen. Want niet alleen binnen het project ‘nAFFt’ zijn ze met hun groep bezig. Maar ook bij de vrijwilligerswerking tijdens de concerten. We hebben vaste vrijwilligers en vrijwilligers die een paar keer per maand komen. Door die mensen te leren kennen, kunnen we ze echt betrekken binnen de organisatie”. 

Binnen het ‘nAFFt’ wordt er ook sterk ingezet op individuele begeleiding. Dit heeft zich geuit op het festival van AFF. Lucas: “Wij willen hen ondersteunen en ervoor zorgen dat zij hun ding kunnen doen en op die manier hun kunnen ontwikkelen als persoon en hun vaardigheden kunnen opbouwen. Zij leren heel veel op korte tijd, in die één week voor het festival. Maar dat gaat een heel traject vooraf. Binnen de clubwerking krijgen zij tijd om wat te oefenen. Het festival is wel een beetje het kantelmoment. Want iedereen bezit zijn eigen talenten. En wij spelen echt in op het individu om daar het beste uit te halen en hen de kans te bieden die ze elders niet zouden krijgen”. 

Cultuur als hefboom 

Cultuurbeleving staat niet centraal in het project, vertelt Lucas: “We gebruiken de muziek binnen cultuur als middel. Zij komen in aanraking met de muziek van hier. Maar wij komen ook in aanraking met de muziek en tradities van hun cultuur. Binnen ‘nAFFt’ gaan wij ook op museumbezoek als wisselwerking om in discussie te gaan. Dat zij babbelen over nieuwe dingen en op hun beurt ook in contact komen met nieuwe dingen die bij ons in het dagelijks leven altijd voorkomen. We gaan naar een film, doen een dansworkshop,... En dat is eigenlijk gewoon een plaats waar ze zich kunnen ontwikkelen. En een kans hebben om nieuwe dingen te ontdekken en te zeggen van, ‘oké, dit kende ik nog niet’. Want ‘wij’ doen dat nooit. Misschien kan ‘ik’ mij wel daar wat in verdiepen”.  

Lucas vertelt verder: “En ze worden daar dan ook een beetje in ondergedompeld, door bijvoorbeeld de verschillende delen van het ‘nAFFt’-project. We starten met tien taalworkshops, waar we werken rond het thema van het festival, concerten en ook een beetje cultuur. En dat we hen daar de tools en de woorden geven om mee te werken die ze kunnen gebruiken tijdens de concerten, festivals en theater. Dat is goed voor het groepsgevoel en de groepsdynamiek. Dat we datgene wat we in theorie leren, echt omzetten in praktijk. En via die weg begeleiden richting tewerkstelling. Want ze hebben vooral veel nood aan gemeenschapsvorming en competentie-werving om zich volledig te integreren”. 

‘Sterker met nieuwkomers’ staat ook centraal in de visie van ‘nAFFt’ vertelt Lucas: “Zij staan mee middenin in onze werking en maken er deel vanuit. Zij draaien mee, geven input en stellen vragen. Zij leren onze visie en blik, maar wij werken ook samen, wat dan ook weer veerkrachtigheid toont. In plaats van gewoon te werken naast elkaar, werken we met elkaar door in interactie te gaan. 

Om deze visie kracht bij te zetten, is het ‘nAFFt’-project dit jaar uitgebreid met een artistieke residentie voor muzikale nieuwkomers. In dit subonderdeel van het project is verder gebouwd op de individuele begeleiding die aangeboden wordt. Door veel in gesprek te gaan met met iedereen van de groep, bleek dat er één iemand was die al zeer muzikaal aangelegd was: Akram. “Hij had van in zijn thuisland al veel kennis en ervaring. Hij schreef zijn eigen nummers en maakte heel coole instrumentale gitaar covers”, vertelt Lucas. "Hij wou daar iets mee doen en zich verder ontwikkelen. We hebben dit doorgetrokken voor anderen die een stapje verder willen gaan in hun hobby of talent en bijvoorbeeld wouden toewerken naar een podiumkans, een nummer/album opnemen”. 

AFF kiest er ook voor om zelf initiatief te nemen, vertelt Lucas: “Wij werken niet alleen op onze eigen evenementen, maar we gaan ook rond naar andere organisaties. Dat zij (deelnemers project) niet alleen in beeld komen binnen onze organisatie, maar dat andere organisaties ook first-hand leren hoe de werking in elkaar zit en of zij zich als organisatie moeten aanpassen”, maakt Lucas duidelijk. 

Volgens Lucas komt dit tot stand door sociale interactie met nieuwkomers en de ervaringen die zij uitwisselen. Ze horen rechtstreeks welke weg nieuwkomers hebben afgelegd en op die manier ontstaat er bewustwording en waardering voor hun verhaal. Lucas: “Je moet dat niet altijd naar de voorgrond brengen, maar ook gewoon zeggen van, dit had evengoed mijn buur kunnen zijn. Dat is eigenlijk first-hand samenwerken en eigenlijk verplicht worden om samen te werken. Wat dan ook weer bewustmaking creëert en aanzet kan geven tot meer solidariteit”. 

Toekomstvisie 

Mensen buiten de organisatie bereiken, is moeilijk, vertelt Lucas: “Dan zit je op het beïnvloeden van het denken van de gemeenschap. Dat duurt jaren voordat mensen er echt bewust van zijn. We vertrekken eigenlijk vanuit ons eigen netwerk en mensen. We maken hen bewust van onze visie, en laten zien wat de voordelen zijn die dat met zich meebrengt. Als je hen mee laat werken in je werking, hoop je dat zij die visie ook verderzetten en anderen aansporen. 

AFT heeft volgens Lucas al meermaals lof gekregen voor hun manier van werken als organisatie: “Verschillende zeggen dat NAFT een good practice project is. Dus wij hadden dan ook het doel om onze expertise breder bekend te maken bij anderen. We wilden daar eigenlijk een soort van trekkersrol in opnemen en andere organisaties daarin ondersteunen en helpen bij het opzetten van het project, het begeleiden van de trajecten, of door tips en tricks te geven. Op die manier kunnen we werken aan een inclusievere cultuursector, waar dat nieuwkomers dezelfde kansen krijgen als iedereen. Al is het een freelancer van kleuren, licht en geluidstechniek, of iemand die mee organiseert of verantwoordelijk is voor het depot. 

Dat we samen streven naar een inclusiever beeld van de maatschappij, die weerspiegeld is in de functies van de cultuursector. Dat is een grote uitdaging voor op langere termijn”.