“Ik denk dat ik anderen kan inspireren die voor dezelfde uitdagingen staan”

Sami werd geboren in Pakistan als kind van Afghaanse ouders. Hij spendeerde het grootste deel van zijn leven in vluchtelingenkampen in Pakistan en emigreerde enkele jaren geleden naar België. Opgegroeid tussen twee werelden weet hij als geen ander wat het betekent om bescherming te zoeken én om anderen ondersteuning te bieden. Deze ervaringen zet hij nu in als ambassadeur en vrijwilliger bij Vluchtelingenwerk Vlaanderen. “Ik weet hoe het is om bescherming en veiligheid te vragen”. 

Sami stoort zich vooral dat mensen op de vlucht altijd op een negatieve manier afgeschilderd worden: “Mensen zien ze als een last en bestempelen hen als profiteurs. Dat is een vertekend beeld van een groep mensen die zich in een kwetsbare positie bevinden. Je kiest er niet voor om vluchteling te worden, maar wordt ertoe gedwongen. Ik wilde mijn eigen identiteit hebben, maar dat werd mij niet gegund. Mensen op de vlucht hebben ook vaardigheden en ambities en kunnen een waardevolle bijdrage leveren aan de economie”, verduidelijkt hij. 

Inspiratie van beide kanten 

Sami weet als geen ander hoe moeilijk het is om je plek te vinden in de samenleving: “Het vereist veel veerkracht en strijd om het proces te doorlopen. Je moet de taal leren en jezelf bewijzen door te laten zien dat je over dezelfde vaardigheden en capaciteiten beschikt als anderen, om gelijke kansen te krijgen. ik denk dat ik anderen kan inspireren die dezelfde worstelingen doormaken en voor dezelfde uitdagingen staan”. 

Ontmoetingen met vluchtelingen zetten Sami aan het denken: “Er zijn veel momenten geweest waarop ik de interactie echt heb gevoeld, en dat heeft me aan zoveel dingen doen twijfelen, dat heeft me ook aan het denken gezet over mezelf, over mijn positie, mijn situatie”. Zo was er een moment van verbinding met iemand op de vlucht uit Afghanistan: "Hij zat in een heel slechte situatie, omdat hij veel negatieve beslissingen had gekregen van de Belgische overheid. Ik was verbaasd om hem de hele tijd te zien glimlachen. Hij vertelde me over zijn situatie, over zijn problemen en de uitdagingen waarmee hij in zijn leven in België te maken heeft. Voor mij was dat een heel inspirerend moment. Dat iemand die minder heeft dan mij, toch meer veerkracht en vastberadenheid heeft. Dat heeft me echt geraakt.” 

Symbolisch en praktisch 

Voor Sami zijn er twee aspecten die voor hem belangrijk zijn voor ‘Wereldvluchtelingendag’: een symbolische en een praktische zijde. “Op deze dag neem ik de tijd om terug te blikken op mijn eigen ‘reis’ en stil te staan bij een hele groep vluchtelingen die gedwongen werden om hun land, stad en huis te verlaten”. 

Voor de praktische kant kijkt hij vooral naar de economische realiteit: “De gast samenleving heeft nieuwkomers nodig. Daarom moeten ze gelijke kansen en begeleiding krijgen. Zoals je in veel landen in Europa kunt zien, is er behoefte aan arbeidskrachten. In Spanje is de recente ontwikkeling een goed voorbeeld: de regering heeft besloten om ongeveer een miljoen mensen te regulariseren. Zij krijgen de kans krijgen om te werken en bij te dragen aan de Spaanse samenleving. We horen soortgelijke berichten uit Duitsland, namelijk dat de Duitse regering en de Duitse samenleving te kampen heeft met een tekort aan arbeidskrachten. De bevolking vergrijst en er is een tekort aan jonge arbeidskrachten. Met dit in het achterhoofd denk ik dat nieuwkomers moeten worden gezien als een kans in plaats van als een last”. 

Toetreden tot de Belgische arbeidsmarkt is en blijft een heikel thema in onze maatschappij. Sami getuigt vanuit zijn eigen ervaring: "Als je uit het buitenland komt of zelfs als je Belg bent met een migratieachtergrond, krijg je te maken met zoveel obstakels waar een ‘autochtone’ Belg geen last van heeft. Het vergt heel veel moeite. Ik moest vier keer per week gedurende een periode van twee jaar naar school om Nederlands te leren. Ik kon geen vakantie nemen. Het was net een fulltime baan om naar de lessen te gaan en Nederlands te leren”.  

Het was nog steeds moeilijk voor Sami om een job te vinden: “Toen ik stopte met werken bij het CGVS (Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen), was ik ongeveer twee jaar werkloos. Dat was de tijd dat ik naar school ging om Nederlands te leren. Toen begon ik te solliciteren. Ik heb zo'n acht sollicitatiegesprekken gehad. Dit was zo moeilijk omdat ik geen vloeiend Nederlands spreek”. Hij uit ook kritiek op de houding van sommige werkgevers tegenover nieuwkomers: “Werkgevers zijn niet altijd eerlijk tegen je. Als ze zien dat je niet zo vloeiend Nederlands  spreekt, willen ze je geen kans geven. Ik vind dat iedereen een kans verdient. Het kost veel tijd en moeite om een bepaald niveau binnen een taal te bereiken”. 

Choose solidarity 

Solidariteit is de waarde die mee centraal staat in het overkoepelend campagneconcept op ‘Wereldvluchtelingendag’. Dit is belangrijker dan ooit in een wereld waar oorlog welig tiert en ook steeds dichter bij huis komt kijken. Tot enkele jaren geleden hadden weinigen verwacht dat er ‘ooit’ nog oorlog zou uitbreken op het Europese continent. “Ik hoop dat mensen deze dag (m.b.t. ‘Wereldvluchtelingendag’) aangrijpen om stil te staan bij het feit dat conflicten een realiteit van deze tijd zijn, zegt Sami. Het zou onverstandig zijn om te denken dat er in bepaalde regio’s altijd conflict zal heersen en dat er op andere plekken altijd vrede zal zijn. De huidige situatie ( m.b.t. Oekraïne) heeft aangetoond dat de zaken zeer snel veranderen. Iedereen kan vluchteling worden”, benadrukt hij. 

Sami wijst op hoe het fenomeen migratie altijd al plaatsvond in de gehele wereld: “Migratie is een natuurlijk proces. Het gebeurt al decennia, al eeuwen. En het zal blijven gebeuren. Ik vind dat we moeten beseffen dat achter het etiket ‘vluchteling’, iemand schuilgaat. Een ‘echt’ persoon met behoeften wier leven in gevaar is. We mogen hen niet zomaar opofferen voor politieke doeleinden”. 

De opvanglanden moeten ook meer doen volgens Sami. De kleinste dingen kunnen al een verschil maken: “Je hoeft geen revolutionair te zijn om iets te veranderen. Je kunt iemand gewoon een kans geven. Wees opener. Luister naar hen. Behandel ze goed. In het begin zal het moeilijk zijn. Maar uiteindelijk zullen ze hetzelfde niveau bereiken als anderen. Dat maakt het verschil, denk ik”, besluit Sami.